BREZI I 30 VJECARËVE NË DIPLOMACINË EUROPIANE

Nga Ramiz Lushaj

1.

 

Në politikën e jashtme në këtë fillim të shek. XXI Europa kontinentale po përjeton një prirje risore, të admirueshme e të gëzueshme: Diplomacia po drejtohet edhe nga “brezi i 30 vjeçarëve”, të cilët kanë tërhequr vëmendjen testuese e vlerësuese të elitarëve të politikës e të politikës elitare euro-atlantike.

Së parit, Estonia, emëroi ministër të jashtëm në prill 2005 një 30 vjeçar, Urmas Peat; Maqedonia në gusht 2006 një 30 vjeçar, Antonio Milososhkin; Shqipëria në prill 2007 një 33 vjeçar, Lulzim Bashën; Serbia në maj 2007 një 32 vjeçar, një farë Vuk Jeremiç, ndërsa Lihtenshtejni në prill 2009 një 34 vjeçar, Aurelia Frick. Disa prej tyre vijnë nga poste ministrore, si në Shqipëri  Ministër i Punëve Publike, Transportit e Telekomunikacionit (2005) e në Estoni Ministër i Kulturës (2003) apo nuk kanë lëvizur nga detyra ministrore ndonëse janë bërë dy herë zgjedhje parlamentare e ndrruar kryeministrat si në Estoni e  Serbi.

Këta janë 5, por janë 5 ministrat më të rinj të botës.

Të pestë ndodhen në Europë.

Pas tyre, në këtë rekord, vijnë edhe ministri i jashtëm i Guajanës në Amerikën e Jugut, Rodrigues, 36 vjeç; i Republikës  Nauru në Oqeani, Keke, 39 vjeç, etj.

Ndër 5 ministrat e jashtëm më të moshuar të botës renditen i Libanit, 78 vjeç, i Indisë 77 vjeç, (që, në maj 2009, erdhi në vend të Mukherjeres 74 vjeçar), i Filipineve 76 vjeç, i Kamboxhias 74 vjeç dhe i Kilit 71 vjeç.

Ministrat e rinj të Europës janë sa gjysma e moshës së tyre.

Europa e vjetër ka ministrat e jashtëm më të rinj.

 

2.

 

 Kjo nuk është një rastësi, por një proçes në progres, në kushtet e Rendit të Ri Botëror, pas Rënies së Murit të Berlinit, në hapësirat e globalizmit. Ç’ka nuk është vetëm një risi për “Brezin e 30 vjeçarëve të diplomacisë”, por edhe një dukuri europiane në politikën e saj të jashtme, ku mosha e ministrave të jashtëm është ulur në dekadat e fundit.

 Europa, si kontinent, shënon moshën mestare 51 vjeç, më të ultën në planet, ndërkohë që Amerika e Veriut e ka 56 vjeç, Azia  më të lartën në botë, etj.Dy organizmat e fuqishme euro-atlantike janë nën mesataren europiane: Bashkimi Europian 48 vjeç dhe NATO 50.7 vjeç.

Europa Lindore, perandoria e dikurshme komuniste, ka një ulje të ndjeshme të moshës së min istrave të jashtëm, duke arritë në 48.7 vjeç, ku: të 15 ish-republikat e Bashkimit Sovjetik në 48 vjeç, ndërsa  tre vendet balltike në 42 vjeç, Ballkani gjeopolitik  përllogaritet në 46.3 vjeç, kurse Ballkani Perëndimor në 45.5 vjeç.

 Në Europë, sipas një grupimi moshash, rezulton: 30-39 vjeç janë 5 ministra të jashtëm; 40-50 vjeç 24, nga 51-60 vjeç 19 dhe nga 61-70 vjeç vetëm 7, ndërsa mbi 70 vjeç asnjë. Ndërkohë, para “Luftës  së Ftohtë” dominonte mosha mbi 50 vjeç dhe kishte edhe ministra të jashtëm mbi 70 vjeç, mirëpo, gjatë proçeseve të demokratizimit e globalizmit, me zgjerimin e NATO-s e BE-së, etj. u ndryshuan ndjeshëm raportet e grup-moshave.

Ministra të jashtëm nën 50 vjeç kanë edhe Finlanda 41 vjeç, Mbretëria e Bashkuar 44 vjeç, San Marino 48 vjeç, Belgjika, Austria, Irlanda e Norvegjia nga 49 vjeç, Turqia, Luksemburgu e Qipro nga 50 vjeç.

Sot, në shek. XXI,  të gjitha ish-vendet komuniste, sidomos ato shtete që dolën nga shpërbërja e ish- BRSS e RSFJ, po e ndjejnë të nevojshme që në politikën e jashtme, para Europës e Botës, në strukturat euro-atlantike, të paraqiten në diplomaci jo vetëm me “fytyra të reja”, por  kryesisht me mosha të reja, siç është  “brezi i 30 vjeçarëve”, brezi i shkolluar në universitete apo studime pasuniversitare në Perëndim, me kontribute e vite pune më së shumti në demokraci, të mirëaktivizuar në jetën politike, akademike apo shoqërinë civile, njohës e folës të mirë të anglishtes, etj.

Njëkohësisht, në këtë prag shek.XXI, po rritet numerikisht e cilësisht edhe  “brezi i 40 vjeçarëve” në diplomaci, si në Bullgari 40 vjeç, Kroaci 41 vjeç, Moldavi, Armeni e Kirgistan 43 vjeç, Lituani 45 vjeç, Poloni, Sllovaki e Letoni 46 vjeç, Slloveni 47 vjeç, Republika Ceke 48 vjeç, Azerbajxhani, Karakistani e Turkmenistani 49 vjeç, etj. çka kjo po i krijon të gjitha shanset e atributetet, që në vitet që vijnë të ulet më shumë në gradualitet  kohor e rritet më shumë në progresivitet numri i “brezit të 30 vjeçarëve” në diplomaci.

Europa  po iu beson gjithnjë e më shumë të rinjëve edhe në diplomaci, po krijon me përkushtim e investim “brezin e 30 vjeçarëve” në politikën e jashtme, që janë rritur në vitet e demokracisë dhe po rriten me diplomacinë, që janë e ardhmja europiane e saj.

 

 

                                                                RAMIZ LUSHAJ

                                              Drejtor Ekzekutiv i Qëndres Shqiptare

                                        të Studimeve Amerikane e Britanike

                                                                Tiranë

 

_______________

ramizlushaj@yahoo.com